(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.63. అధ్యాయః 063
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి రాజధర్మప్రశంసకేంద్రమాంధాతృసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 12-63-0x(6687)(80787)
చాతురాశ్రంయధర్మాశ్చ యతిధర్మాశ్చ పాండవ।
లోకవేదోత్తరాశ్చైవ క్షాత్రధర్మే సమాహితాః॥ 12-63-1(80788)
సర్వాణ్యేతాని కర్మాణి క్షాత్రే భరతసత్తమ।
నిరాశిషో జీవలోకాః క్షత్రధర్మే వ్యవస్థితే॥ 12-63-2(80789)
అప్రత్యక్షం బహుఫలం ధర్మమాశ్రమవాసినాం।
ప్రరూపయంతి తద్భావమాగమైరేవ శాశ్వతం॥ 12-63-3(80790)
అపరే వచనైః పుణ్యైర్వాదినో లోకనిశ్చయే।
అనిశ్చయజ్ఞా ధర్మాణామదృష్టాంతే పరే రతాః॥ 12-63-4(80791)
ప్రత్యక్షం ఫలభూయిష్ఠమాత్మసాక్షికమచ్ఛలం।
సర్వలోకహితం ధర్మం క్షత్రియేషు ప్రతిష్ఠితం॥ 12-63-5(80792)
ధర్మాశ్రమేఽధ్యవసినాం బ్రాహ్మణానాం యుధిష్ఠిర।
యథా త్రయాణాం వర్ణానాం సంఖ్యాతోపశ్రుతిః పురా।
రాజధర్మేష్వనుమతా లోకాః సుచరితైః సహ॥ 12-63-6(80793)
ఉదాహృతం తే రాజేంద్ర యథా విష్ణుం మహౌజసం।
సర్వభూతేశ్వరం దేవం బ్రాహ్మం నారాయణం పురా।
జగ్ముః సుబహుశః శూరా రాజానో దండనీతయే॥ 12-63-7(80794)
ఏకైకమాత్మనః కర్మ తులయిత్వాశ్రమం పురా।
జానః పర్యుపాసంత దృష్టాంతవచనే స్థితాః॥ 12-63-8(80795)
సాధ్యా దేవా వసవశ్చాశ్వినౌ చ
రుద్రాశ్చ విశ్వే మరుతాం గణాశ్చ।
సృష్టాః పురా హ్యాదిదేవేన దేవాః
క్షాత్రే ధర్మే వర్తయంతే చ సిద్ధాః॥ 12-63-9(80796)
అత్ర తే వర్తయిష్యామి ధర్మమర్థవినిశ్చయే।
నిర్మర్యాదే వర్తమానే దానవైకార్ణవే పురా॥ 12-63-10(80797)
బభూవ రాజా రాజేంద్ర మాంధాతా నామ వీర్యవాన్।
పురా వసుమతీపాలో యజ్ఞం చక్రే దిదృక్షయా॥ 12-63-11(80798)
అనాదిమధ్యనిధనం దేవం నారాయణం ప్రభుం।
స రాజా రాజశార్దూల మాంధాతా పరమేశ్వరం॥ 12-63-12(80799)
జగామ శిరసా పాదౌ యజ్ఞే విష్ణోర్మహాత్మనః।
దర్శయామాస తం విష్ణూ రూపమాస్థాయ వాసవం॥ 12-63-13(80800)
స పార్థివైర్వృతః సద్భిరర్చయామాస తం ప్రభుం।
తస్య పార్థివసంఘస్య తస్య చైవ మహాత్మనః।
సంవాదోఽయం మహానాసీద్విష్ణుం ప్రతి మహాద్యుతిం॥ 12-63-14(80801)
ఇంద్ర ఉవాచ। 12-63-15x(6688)
కిమిష్యసే ధర్మభూతాం వరిష్ఠ
యం ద్రష్టుకామోఽసి తమప్రమేయం।
అనంతమాయామితమంత్రవీర్యం
నారాయణం హ్యాదిదేవం పురాణం॥ 12-63-15(80802)
నాసౌ దేవో విశ్వరూపో మయాఽపి
శక్యో ద్రష్టుం బ్రహ్మణా వాఽపి సాక్షాత్
యేఽన్యే కామాస్తవ రాజన్హృదిస్థా
దాస్యే చైతాంస్త్వం హి మర్త్యేషు రాజా॥ 12-63-16(80803)
సత్యే స్థితో ధర్మపరో జితేంద్రియః
శూరో దృఢప్రీతిరతః సురాణాం।
బుద్ధ్యా భక్త్యా చోత్తమః శ్రద్ధయా చ
తతస్తేఽహం దఝి వరాన్యథేష్టం॥ 12-63-17(80804)
మాంధాతోవాచ। 12-63-18x(6689)
అసంశయం భగవన్నాదిదేవం
వక్ష్యామి త్వాఽహం శిరసా సంప్రసాద్య।
త్యక్త్వా కామాంధర్మకామో హ్యరణ్య
మిచ్ఛే గంతుం సత్పథం సాధుజుష్టం॥ 12-63-18(80805)
క్షాత్రాద్ధర్మాద్విపులాదప్రమేయా
శ్లోకాః ప్రాప్తాః స్థాపితం స్వం యశశ్చ।
ధర్మో యోఽసావాదిదేవాత్ప్రవృత్తో
లోకశ్రేష్ఠం తం న జానామి కర్తుం॥ 12-63-19(80806)
ఇంద్ర ఉవాచ। 12-63-20x(6690)
అసైనికా ధర్మపరాశ్చ ధర్మే
పరాం గతిం న నయంతే హ్యయుక్తం।
క్షాత్రో ధర్మో హ్యాదిదేవాత్ప్రవృత్తః
పశ్చాదన్యే శేషభూతాశ్చ ధర్మాః॥ 12-63-20(80807)
శేషాః సృష్టా హ్యంతవంతో హ్యనంతాః
సప్రస్థానాః క్షాత్రధర్మా విశిష్టాః।
అస్మింధర్మే సర్వధర్మాః ప్రవిష్టాః
క్షాత్రం ధర్మం శ్రేష్ఠతమం వదంతి॥ 12-63-21(80808)
కర్మణా వై పురా దేవా ఋషయశ్చామితౌజసః।
త్రాతాః సర్వే ప్రసహ్యారీన్క్షత్రధర్మేణ విష్ణునా॥ 12-63-22(80809)
యది హ్యసౌ భగవన్నాహనిష్య
ద్రిపూ సర్వానసురానప్రమేయః।
న చ బ్రహ్మా నైవ లోకాదికర్తా
సంతో ధర్మాశ్చాదిధర్మాశ్చ న స్యుః॥ 12-63-23(80810)
ఇమాముర్వీ నాజయద్విక్రమేణ
దేవశ్రేష్ఠః సాసురామాదిదేవః।
చాతుర్వర్ణ్యం చాతురాశ్రంయధర్మాః
సర్వే న స్యుర్బ్రాహ్మణానాం వినాశాత్॥ 12-63-24(80811)
నష్టా ధర్మాః శతధా శాశ్వతాస్తే
క్షాత్రేణ ధర్మేణ పునః ప్రవృద్ధాః।
యుగేయుగే హ్యాదిధర్మాః ప్రవృత్తా
లోకజ్యేష్ఠం క్షాత్రధర్మం వదంతి॥ 12-63-25(80812)
ఆత్మత్యాగః సర్వభూతానుకంపా
లోకజ్ఞానం పాలనం మోక్షణం చ।
విషణ్ణానాం మోక్షణం పీడితానాం
క్షాత్రే ధర్మే విద్యతే పార్థివానాం॥ 12-63-26(80813)
నిర్మర్యాదాః కామమన్యుప్రవృత్తా
భీతా రాజ్ఞో నాధిగచ్ఛంతి పాపం।
శిష్టాశ్చాన్యే సర్వధర్మోపపన్నాః
సాధ్వాచారాః సాధుధర్మం వదంతి॥ 12-63-27(80814)
పుత్రవత్పాల్యమానాని ధర్మలింగాని పార్థివైః।
లోకే భూతాని సర్వాణి చరంతే నాత్ర సంశయః॥ 12-63-28(80815)
సర్వధర్మపరం క్షాత్రం లోకశ్రేష్ఠం సనాతనం।
శశ్వదక్షరపర్యంతమక్షరం సర్వతోముఖం॥ ॥ 12-63-29(80816)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి త్రిషష్టితమోఽధ్యాయః॥ 63॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-63-1 రాజధర్మాశ్చ పాండవ। లోకాలోకోత్తరాశ్చైవ ధర్మాః క్షాత్రే సమర్పితా ఇతి ట. డ.ద. పాఠః॥
12-63-3 బహుద్వారమితి ఝ. పాఠః॥
12-63-4 అదృష్టాంతే న దృష్టోఽంతో యస్య తస్మిన్॥
12-63-5 సుఖభూయిష్ఠమితి ఝ. పాఠః॥
12-63-6 ధర్మాశ్రమే గార్హస్థ్యే వర్ణానాం ధర్మాణాం ఉపశ్రుతిరంతర్భావః సంఖ్యా ప్రకటా। తథా రాజధర్మేషు ధర్మైః సహ లోకా అంతర్భూతాః। అనులోమా రాజధర్మో లోకే సుచరితైరిహేతి థ. ద. పాఠః॥
12-63-8 ఆశ్రమం ఆశ్రమవిహితం తులయిత్వా కిం దండనీతిజో ధర్మో మహాన్ ఉత ఆశ్రమధర్మ ఇతి సందిహ్య దృష్టాంతవచనే సిద్ధాంతం శ్రోతుం॥
12-63-13 వాసయం ఐంద్రం రూపం॥
12-63-20 న సంతి సైనికా యేషాం తే అసైనికాః అరాజానః యుక్తం అభినివేశశూన్యం యథా స్యాత్తథా హేలయైవ న నయంతే ఇత్యర్థః। శేషభూతాః అంగభూతాః॥
12-63-26 ఆత్మత్యాగో యుద్ధే మరణం
12-63-29 అక్షరపర్యంతం మోక్షావసానం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.